Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından düzenlenen ihaleler, Türkiye'de orman ürünleri işleyen sanayiciler, ahşap palet ve kereste üreticileri ile turizm işletmecileri için en büyük resmi tedarik ve yatırım kapısıdır. Ancak OGM ihaleleri, sıradan bir kamu alımından çok farklı yasal kurallara, döner sermaye mevzuatına ve özel teknik ön şartlara bağlıdır.
Tomruk, sanayi odunu, lif-yonga ve dikili ağaç alımlarından orman parkı (eski adıyla mesire yeri) kiralama ihalelerine kadar; sisteme müşteri kaydı, ORBİS entegrasyonu, e-Satış portalı kullanımı, tahsisli satışlarda kapasite raporu zorunluluğu ve 5531 sayılı Kanun hükümlerini en güncel şekliyle bu rehberde derledik.
📌 Hızlı Özet — OGM İhalelerinde Bilinmesi Gereken 4 Temel Kural
ORBİS Müşteri Kaydı Zorunludur: İhaleye girmeden önce firmanızın merkezine en yakın Orman İşletme Müdürlüğü'ne resmi evraklarla gidilerek "Alıcı" kaydı açtırılmalıdır.
e-Satış Üzerinden Teklif Verilir: Orman emvali ihaleleri esatis.ogm.gov.tr üzerinden elektronik ortamda yürütülür; her parti için muhammen bedelin %3'ü geçici teminat yatırılır.
Tahsisli Alımda Kapasite Raporu Tavan Sınırdır: İmalatçı firmalara tanınan tahsisli (indirimli/öncelikli) tomruk kotası, firmanın kapasite raporundaki yıllık m³ hammadde işleme kapasitesini aşamaz.
Orman Parklarında Gelişim Planı Şartı: Mesire yeri kiralama ihalelerinde sözleşme sonrası yetkili Serbest Orman Mühendisine Gelişim ve Yönetim Planı hazırlatılması zorunludur.
1. OGM İhalelerinin İki Temel Kulvarı
Orman Genel Müdürlüğü bünyesindeki ihaleler mevzuat ve uygulama açısından birbirinden tamamen ayrılır:
- 1. Orman Emvali Satış İhaleleri: 6831 sayılı Orman Kanunu ve Döner Sermaye Satış Yönetmeliği kapsamında ormandan üretilen tomruk, tel direk, maden direk, sanayi odunu, kâğıtlık odun, lif-yonga ve dikili damgalı ağaçların satışıdır.
- 2. Orman Parkı (Mesire Yeri) Kiralama İhaleleri: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve Orman Parkları Yönetmeliği kapsamında konaklamalı, günübirlik veya rekreasyonel orman arazilerinin işletme hakkının 10 ila 29 yıla kadar kiralanmasıdır.
2. Tomruk, Odun ve Dikili Ağaç İhalelerine Katılım Süreci
Orman emvali ihalelerinde pey sürebilmek için iki aşamalı bir hazırlık tamamlanmalıdır:
Adım 1: Orman İşletme Müdürlüğü'nde ORBİS Müşteri Kaydı Açılması
Şirketinizin ticaret unvanının veya vergi kaydının bulunduğu il/ilçedeki Orman İşletme Müdürlüğü İşletme Pazarlama Şefliği'ne müracaat edilir. İstenen evraklar teslim edilerek OGM'nin merkezi veri tabanı olan ORBİS (Orman Bilgi Sistemi) sistemine alıcı tescili yapılır. Bu kayıt tamamlanmadan e-satış portalında işlem yapılamaz.
Adım 2: e-Satış Portalı Kaydı ve Teminat Yatırma
ORBİS kaydı açıldıktan sonra esatis.ogm.gov.tr adresinden Müşteri Üyelik Sözleşmesi onaylanır. Katılmak istediğiniz ihalenin ilanında yer alan parti numarası (istif no) seçilerek muhammen bedelin en az %3'ü oranında geçici teminat yatırılır (kredi kartı blokesi veya OGM Döner Sermaye banka hesabına havale/EFT).
| Katılımcı Türü | İstenen Temel Belgeler | Geçerlilik & Noter Şartı |
|---|---|---|
| Tüzel Kişiler (Ltd. / A.Ş.) |
• Oda Kayıt / Faaliyet Belgesi • Ticaret Sicil Gazetesi • İmza Sirküleri • Vergi Levhası • Vekâletname (yetkili dışı katılımda) |
Oda belgesi son 3 ay tarihli olmalı; imza sirküleri ve vekâletname noter tasdikli olmalıdır. |
| Gerçek Kişiler (Şahıs Firmaları) |
• Nüfus Cüzdanı Sureti • Esnaf veya Ticaret Odası Kaydı • Noter Tasdikli İmza Beyannamesi • Güncel Vergi Levhası |
İmza beyannamesi aslı veya noter tasdikli sureti işletme müdürlüğünce ORBİS'e taranır. |
3. Tahsisli Tomruk Satışları ve Kapasite Raporu Zorunluluğu
OGM, imalatçı tesisleri korumak amacıyla piyasa açık artırmasının yanı sıra sanayiciye ve esnafa tahsisli (öncelikli/indirimli) orman emvali satışı yapmaktadır.
⚠️ Kapasite Raporu Olmayan İşletme Tahsisli Satış Alamaz!
OGM Orman Ürünlerinin Satış Usul ve Esasları Tebliği (Tebliğ No: 311 / 288) uyarınca tahsisli satıştan yararlanmak isteyen işletmelerin yıllık tomruk ve hammadde ihtiyacı geçerli Kapasite Raporu üzerinden belirlenir.
- Yıllık m³ Tavan Kuralı: Bir fabrikanın veya atölyenin OGM'den talep edebileceği tahsisli tomruk miktarı, kapasite raporundaki yıllık hammadde işleme kapasitesini kesinlikle aşamaz.
- ORBİS Otomasyon Kilidi: Kapasite raporunun aslı Orman İşletme Müdürlüğü'ne teslim edilir ve ORBİS sistemine işlenir. Raporunun 2 veya 3 yıllık süresi dolan firmanın tahsisli ihale ekranı OGM yazılımı tarafından anında bloke edilir.
- 5531 Sayılı Kanun Şartı: Kereste, palet, kasa ve ahşap ambalaj üreten tesislerin kapasite raporunun yetkili Orman Endüstri Mühendisi veya Ağaç İşleri Endüstri Mühendisi tarafından onaylanmış olması yasal zorunluluktur.
- Küçük Sanat Erbabı (Marangoz ve Mobilyacılar): 5362 sayılı Kanun'a tabi esnaf odası üyeleri için yıllık 80 m³ ile 250 m³ arasında değişen kotalarla esnaf kapasite belgesine dayalı tahsisli alım hakkı tanınır.
4. Dikili Ağaç Satış İhaleleri ve Özel Şartlar
Dikili ağaç satışı; ağaçların ormanda ayakta damgalı vaziyette satıldığı, kesim, boylama, soyma ve orman deposuna nakliye işlemlerinin alıcı tarafından üstlenildiği ihale türüdür:
Dikili İhalelerde Aranan Özel Şartlar
Orman sahasında motorlu testere ile kesim yapacak işçilerin Orman Üretim İşçisi (Seviye 3) MYK belgesine veya OGM onaylı kesim sertifikasına sahip olması zorunludur.
Orman içi üretim sahasında tüm iş kazası, baret/çelik burunlu çizme donanımı ve sigorta sorumluluğu alıcı firmaya aittir.
Kesim ve sürütme esnasında genç orman fidanlarına veya orman yollarına verilebilecek hasarları karşılamak üzere ihale bedeli haricinde şartnamede yazılı oranda ek emniyet teminatı alınır.
5. Vadeli (Taksitli) Mal Alımı ve Teminat Mektubu Şartları
OGM satışlarında alıcılar bedeli peşin ödeyebileceği gibi vadeli ödeme kolaylığından da yararlanabilir:
- Mal bedelinin belirli bir oranı (depodan tomrukta genellikle %40, dikili ağaçta %20) peşinat olarak tahsil edilir.
- KDV, Damga Vergisi, Ağaçlandırma Fonu vb. tüm yasal vergi ve harçlar peşin ödenir.
- Geriye kalan bakiye için OGM formatına uygun, kesin ve süresiz Banka Teminat Mektubu sunulması şarttır. Vade farkı faizi OGM Döner Sermaye oranlarına göre uygulanır.
6. Orman Parkı (Mesire Yeri) Kiralama İhaleleri
Orman parkları (A, B ve C tipi mesire yerleri); günübirlik rekreasyon, kır lokantası, büfe, çadırlı kamp veya bungalov konaklama üniteleri kurmak üzere işletmecilere kiraya verilir.
Bu ihaleler 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve Orman Parkları Yönetmeliği hükümlerine göre açık artırma veya kapalı teklif usulüyle yapılır:
| İhale Aşaması | Aranan Şart ve Evrak | Önemli Mevzuat Kuralı |
|---|---|---|
| İhaleye Katılım |
• Şartname Satın Alma Dekontu • Geçici Teminat (%3 – %10) • Vergi ve SGK Borcu Yoktur Yazısı • Adli Sicil Kaydı (Orman suçu olmamalı) • Banka Referans Mektubu |
İhale kapalı zarf veya açık artırma usulü ile İşletme Müdürlüğü İhale Komisyonu huzurunda yapılır. |
| İşletmecilik Deneyimi | A ve B Tipi büyük parklarda turizm, otel, kafe veya rekreasyon işletmeciliği iş bitirme belgesi | İdare ihaleye katılanlardan benzer iş deneyim belgesi veya ciro şartı arama yetkisine sahiptir. |
| Gelişim & Yönetim Planı | İhale sonrası Serbest Orman Mühendisine hazırlatılan teknik mimari ve orman koruma planı | 5531 sayılı Kanun yetkili mühendisince hazırlanmayan planlar OGM Bölge Müdürlüğü'nce onaylanmaz. |
| Devir Yasağı | İlk 3 yıl boyunca işletme devredilemez | Sözleşme tarihinden itibaren 3 yıl geçmeden ve sözleşme bitimine 6 ay kala devir yapılamaz. |
İhale Öncesi 8 Maddelik Hazırlık Kontrol Listesi
esatis.ogm.gov.tr kullanıcı adı ve şifresiyle sisteme giriş yapılabildiği kontrol edildiSıkça Sorulan Sorular
OGM e-satış ihalelerine katılmak ücretli midir?
Hayır, sisteme üye olmak ücretsizdir. Ancak ihaleye teklif verebilmek için teklif verilecek her bir partinin tahmini bedelinin en az yüzde 3'ü oranında geçici teminat yatırılması zorunludur. İhale kazanılamazsa teminat eksiksiz iade edilir.
Kapasite raporunun süresi biterse OGM tahsisli alımı ne olur?
Kapasite raporunun süresi dolduğu anda ORBİS sistemi firmanın tahsisli ihale başvuru ekranını kilitler. Firma açık artırmalı piyasa satışlarına girebilse de indirimli veya öncelikli tahsisli tomruk alamaz. Bu nedenle rapor bitmeden en az 4-6 hafta önce yenileme başlatılmalıdır.
Orman parkı kiralama sözleşmesi kaç yıl geçerlidir?
Orman parkı sözleşmeleri ihale şartnamesine göre genellikle 10, 20 veya 29 yıla kadar yapılabilir. Yıllık kira bedelleri her yıl TÜİK 12 aylık ortalama ÜFE/TÜFE oranlarına göre artırılır.
OGM İhaleleri Öncesi Kapasite ve Mühendislik Dosyanızı Hazırlayalım
5531 sayılı Kanun kapsamında yetkili Orman Endüstri Mühendisliği kadromuzla; ahşap palet ve kereste tesislerinizin kapasite raporlarını OGM ORBİS sistemine tam uyumlu hazırlıyor, tahsisli tomruk kotalarınızı güvenceye alıyoruz.